SAFARI (Sovereignty Assurance Framework for Autonomy, Resilience & Independence) is een methodiek om de digitale soevereiniteit van een organisatie ten opzichte van haar leveranciers te beoordelen. Ze bouwt voort op het European Cloud Sovereignty Framework, ISO 27001:2022 en ISAE 3000. https://librekat.nl/
Find a file
Repository files (latest commit first)
Filename Latest commit message Latest commit date
Brenno de Winter 49d0bacfee Conclusie van de auditor los van de score, in lijn met ISAE 3000
Naar aanleiding van een externe review: het oordeel van de auditor gaat
over de juistheid van de scorekaart, niet over de hoogte van de niveaus.
Een lage score die klopt kan een redelijke mate van zekerheid krijgen;
een te hoge score is een afwijking die tot een aangepaste conclusie kan
leiden.

- Assurance-architectuur onderdeel 4 herschreven: mate van zekerheid en
  type conclusie zijn twee afzonderlijke keuzes (ISAE 3000)
- Type conclusie uitgebreid met conclusie met beperking, afkeurende
  conclusie en onthouding; drempels op bewijsniveau vervallen
- Nieuw: materiële afwijkingen, twee voorbeelden en een ondergrens voor
  de werkzaamheden per mate van zekerheid (concept, wordt getoetst)
- Bewering gaat over de juistheid van de scorekaart, niet over het
  halen van de norm; het gewenste niveau is geen criterium
- "Oordeel (voldoet/gap)" in de scorekaarten heet nu "Uitkomst"
- Regel 0, voorbeeld, stap 1 en 5, README en begrippenlijst aangepast;
  ISAE 3000 toegevoegd aan de bronnen
2026-10-14 15:52:18 +02:00
LICENSE Licentie CC BY-SA 4.0 toegevoegd 2026-10-06 09:18:39 +00:00
README.md Conclusie van de auditor los van de score, in lijn met ISAE 3000 2026-10-14 15:52:18 +02:00
SAFARI.md Conclusie van de auditor los van de score, in lijn met ISAE 3000 2026-10-14 15:52:18 +02:00

SAFARI

Sovereignty Assurance Framework for Autonomy, Resilience & Independence

SAFARI is een open methodiek voor consultancy en assurance op digitale soevereiniteit. De methodiek koppelt de acht doelen van het European Cloud Sovereignty Framework (ECSF) aan ISO 27001:2022. Ze werkt met vaste vragenlijsten, een bewijsniveaumodel (0-4) en expliciete scoringsregels, en eindigt in een scorekaart waarover een auditor een conclusie kan geven volgens de structuur van ISAE 3000.

SAFARI kijkt vanuit de afnemer: welke controle heeft een organisatie feitelijk over haar clouddiensten, en niet alleen wat de leverancier claimt. Het voorgestelde Cloud and AI Development Act (CADA) neemt SAFARI indicatief mee.

SAFARI is gebaseerd op het boek Soevereiniteit! Hoe dan? van Brenno de Winter.

Status

Versie 0.9, concept ter controle. Fouten en verbeterpunten zijn welkom als issue, zodat ze in versie 1.0 kunnen worden verwerkt.

Inhoud van deze repository

Bestand Inhoud
SAFARI.md De volledige methodiek: uitgangspunten, verhouding tot ECSF en CADA, assurance-architectuur, bewijsniveaumodel, de vijf stappen en per SOV-doel de vragenlijst, volwassenheidsschaal en scorekaart.
README.md Dit bestand.
LICENSE De licentietekst (CC BY-SA 4.0).

Het document is gewone Markdown met Mermaid-diagrammen. Het opent in elke Markdown-editor en in de documentmodus van OciDeck.

De methodiek in het kort

flowchart LR
    S1[1. Scope] --> S2[2. Dataverzameling]
    S2 --> S3[3. Validatie]
    S3 --> S4[4. Scoring]
    S4 --> S5[5. Conclusie en oordeel]
  • Acht doelen. De beoordeling volgt de acht soevereiniteitsdoelen van het ECSF: strategisch, juridisch, data en AI, operationeel, keten, technologie, beveiliging en compliance, en duurzaamheid (SOV-1 tot en met SOV-8). Elk doel is gekoppeld aan ISO 27001:2022-controls.
  • Twee dimensies. Per doel stelt de beoordelaar het volwassenheidsniveau (0-4) vast, en per vraag het bewijsniveau (0-4): van geen bewijs tot onafhankelijk geverifieerd bewijs.
  • Kritische vragen blokkeren. Een score 0 op een kritische vraag beperkt het doel tot maximaal niveau 1.
  • Zwakste schakel. Het totaalniveau is het laagste niveau van de kerndoelen, niet een gemiddelde.
  • Normen zijn advies. SAFARI is vrijwillig. De minimumnormen per doel zijn aanbevelingen met een uitgeschreven onderbouwing; de organisatie stelt haar eigen norm vast en motiveert afwijkingen. Alleen de scoringsregels zijn bindend voor wie stelt SAFARI toe te passen, zodat uitkomsten vergelijkbaar blijven.
  • Conclusie los van de score. De auditor concludeert of de scorekaart in alle materiële opzichten juist is, niet of de niveaus hoog zijn. De mate van zekerheid (beperkt of redelijk) volgt uit de werkzaamheden. Het type conclusie (ongewijzigd, met beperking, afkeurend of onthouding) volgt uit materiële afwijkingen en beperkingen in de reikwijdte.

Verhouding tot ECSF en CADA

  • ECSF. SAFARI gebruikt de doelen en SEAL-niveaus van het Cloud Sovereignty Framework van de Europese Commissie (versie 1.2.1, oktober 2025). SAFARI wijkt bewust af in perspectief (afnemer in plaats van aanbieder), voegt een bewijsniveau toe en gebruikt het worst-case-principe in plaats van een gewogen score. De gewogen ECSF-score is ter vergelijking wel opgenomen.
  • CADA. Het voorstel voor het Cloud and AI Development Act (COM(2026) 502) introduceert vier wettelijke assuranceniveaus. Zolang CADA geen wet is, geeft SAFARI daarover alleen een indicatieve positie en geen oordeel over conformiteit.

Gebruik

  1. Lees de hoofdstukken over de assurance-architectuur en het bewijsniveaumodel.
  2. Vul in stap 1 het scopeformulier in, inclusief gewenst niveau per doel en beoogde mate van zekerheid.
  3. Stuur per SOV-doel de vragenlijst vooraf naar de gesprekspartners.
  4. Leg per vraag de bevinding, het bewijsniveau en de bron vast. Ontbrekend of geweigerd bewijs is altijd een bevinding met bewijsniveau 0.
  5. Vul de scorekaarten en de conclusie in volgens de scoringsregels.

Bijdragen

Opmerkingen, correcties en voorstellen kunnen als issue of pull request in deze repository worden ingediend. Vermeld bij inhoudelijke punten graag het hoofdstuk of het vraagnummer (bijvoorbeeld 3.2) en een bron.

Licentie

SAFARI valt onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 Internationaal (CC BY-SA 4.0). Je mag de methodiek gebruiken, delen en aanpassen, ook commercieel, op twee voorwaarden:

  • Naamsvermelding: vermeld "SAFARI, Brenno de Winter, Stichting LibreKAT", met een verwijzing naar deze repository en de licentie, en geef aan of je wijzigingen hebt aangebracht.
  • Gelijk delen: verspreid je een aangepaste versie, dan valt die onder dezelfde licentie.

Het gebruik van SAFARI in een beoordeling of rapport is geen aanpassing van de methodiek. Daarvoor volstaat een bronvermelding.

Auteur

Brenno de Winter, Stichting LibreKAT.